Achaemenid Dynasty (550-330 BCE)

Parthian (Arsacid) Dynasty (248 BCE - 224 CE)

Sasanian Dynasty (224-651 CE)

   فصل دوم کاوشهای باستان شناسی محوطه تاریخی ولیران که با اهداف ادامه کاوشهای فصل اول ، گمانه زنی و تعیین حریم محوطه ، کاوش تپه امامزاده شلمبه و بررسی رودخانه تار دماوند که از 20 شهریور ماه سال جاری آغاز شده و به مدت 4 ماه تا اواخر دیماه امسال ادامه یافت بود ، در حالی به پایان رسید که با وجود اعتبار مصوب و تخصیص بودجه تا زمان انتشار این خبر هزینه های مربوطه پرداخت نشده است و هیأت اعزامی در قبال مخارج کارگری ، کارشناسی متحمل بدهیها و دیون بسیاری شده است . این در صورتی است که دستورات لازم از سوی ریاست سازمان استان تهران صادر شده است.

    از مهمترین دستاوردهای فصل دوم کاوش در ولیران کشف گوری دسته جمعی در بخش غربی محوطه و در زیر لایه دوره ساسانی است . در این گور که در داخل زمین کنده شده است ، سه اسکلت روی هم و همزمان با هم دفن شده اند . اولین اسکلت به صورت جنوبی – شمالی  و سر آن داخل یک کاسه و به سمت شرق و دستها روی سینه قرار داشت . این شیوه تدفین یعنی قرار دادن سر داخل کاسه تابه حال در هیچ محوطه ای در ایران به گزارش نشده است . دو اسکلت بعدی در جهت شمالی - جنوبی که دستها روی سینه و صورت اسکلت وسط به سمت غرب و اسکلت سوم به سمت شرق قرار دارد. همراه این اسکلتها اشیایی همچون کاسه ، سرپیان ، تیغه چاقو ، چاقو تیز کن ، گوشواره ، گل سینه شبیه پاپیون و یک پلاک مفرغی با نقش یک حیوان درنده (شیر ، ببر ) از پشت به یک قوچ خمله کرده بطوریکه سر قوچ زیر پای حیوان حمله کننده و روی دستها نشسته است.

      با ادامه کاوش در ترانشه های  شمالی بخش متعلق به دوره ساسانی منجر به کشف بقایای قلعه ای متعلق به این دوره گردید که در کاوشهای این فصل دیوار شمالی و برج دایره ای شکل شمال غربی قلعه و تعدادی اتاق مستطیل شکل با گودالهای ذخیره آذوقه به دست آمد.در داخل این قلعه چاهی به دست آمد که از قطعات سفال ، خشت ،اشیاء فلزی ، استخوانهای حیوانی و تکه های ذغال پر شده بود. 28 متر از این چاه حفاری و همچمنان به سمت پایین ادا مه دارد .5 متر از این چاه صرفاً با قطعات سفال پر شده بود . از داخل قلعه و چاه اشیاء زیادی از جمله سفال نوشته هایی به خط پهلوی ساسانی ، سگک کمربند ، تیغه های چاقو ، خمره ، کاسه ، کوزه ، سنگهای وزنه ، سردوک و یک گل مهره با 13 اثر مهر به دست آمد.

در بررسی پیمایشی که از سرچشمه رودخانه تار شروع و تا سد ماملو ادامه یافت 25 تپه و محوطه باستانی مورد شناسایی و بررسی قرار گرفت .که این آثار متعلق به دوران پارینه سنگی ، عصر آهن ، دوره اشکانی و ساسانی ، اوایل اسلام ، دوره سلجوقی و ایلخانی هستند.

متاسفانه به دلیل مشکلات مالی هیأت کاوش در این فصل نتوانست برنامه گمانه زنی و تعیین حریم محوطه و همچنین کاوش در تپه امامزاده شلمبه را انجام دهد.

بقایای معماری کشف بطور موقت حفاطت شده اند که حفاطت اساسی و پوشش کامل آن بوسیله داربست نیاز به اعتبار جداگانه ای دارد . از نظر حفاظت فیزیکی نیز با توجه به خرید یک دستگاه کانکس ، بعد از اتمام فصل کاوش هیچ گونه حفاظتی صورت نمی گیرد.   

شور و شوق کاوشهای فصل اول دلگرمی های بسیاری را برای برنامه ریزی و اجرای هر چه بهتر پژوهشهای فصل دوم در سال جاری برانگیخت . اما متاسفانه هیات اعزامی  فصل دوم را با کمبودهای مادی و عدم حمایت مسئولان معاونت مربوطه و امور مالی بسر آورد .

چنین وضعی نه تنها به نفع و صلاح پژوهشهای باستان شناسی در سطح استان نیست بلکه در صورت ادامه  پایانی دردمندانه بر علاقه، اشتیاق و تلاش متخصصان حوزه پژوهشی و بطور کل اهاف علمی پژوهشگاه سازمان است..

با وجود ۷۸ روز از گذشت کاوشهای باستان شناسی محوطه تاریخی ولیران ، بدلیل شرایط حاکم بر سازمان میراث فرهنگی استان تهران هیأت کاوش ، هنوز موفق به دریافت هیچگونه وجهی نشده است و هر روزه کارگرانی چون ؛ اکبر آقا ، کربلا عیسی ، خادم ، علی آقا ، عظیمی و فرزندانش و ۲۵ کارگر دیگر ، آشپز و غفار مقنی و راننده هیأت هر روز غروب مقابل پایگاه جمع شده و طلب خود را با تهدید و ارعاب خواستارند.

و هر بار با جمله تکراری ( چهارشنبه آینده پول خواهد آمد ) مواجه    می شوند تعدادی از آنها کارگران کرد می باشند که به هیچ وجه راضی نمی شوند و به هر نحوی پول خود را می خواهند از ترس جان خود مجبور می شوم تا به هرکدام از آنها چک بدهم در طی این مدت به منظور ادامه کار بیش از هفت میلیون تومان پول و چک به کارگران     داده ام تا بلکه این کاوش لعنتی به پایان برسد.

براستی همه آنها حق دارند. ولی این سازمان چه وقت به روال عادی خود برمی گردد خدا می داند. در طی چند سال کار در این سازمان اولین باری است که فقط پنجشنبه و جمعه ها در محل کاوش حاضر می شوم و بقیه روزها از پله های اداره بالا و پایین رفته تا شاید اسناد به پول تبدیل شود  ولی چه فایده ...